POChP z cechami astmy – skuteczność terapii trójskładnikowej BUD/GLY/FORM

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) jest istotnym problemem zdrowia publicznego, pozostając trzecią przyczyną zgonów na świecie [1]. POChP charakteryzuje się heterogennością oraz częstym współwystępowaniem innych chorób, w tym przede wszystkim układu sercowo-naczyniowego, ale także innych chorób układu oddechowego, w tym astmy [2,3]. Raport GOLD zaznacza, że POChP i astma to dwie różne jednostki chorobowe, jednak u części pacjentów może dochodzić do współwystępowania obu [3]. Co więcej, w pewnej subpopulacji chorych na POChP bez rozpoznania astmy, mogą występować cechy fenotypowe astmy, takie jak silniejsza odpowiedź na leki rozszerzające oskrzela oraz podwyższone stężenie eozynofilów we krwi obwodowej [4–6]. Obecność tych cech wiąże się z większym nasileniem objawów, szybszą utratą funkcji płuc i wyższym ryzykiem zaostrzeń POChP [7,8]. Jednocześnie, brakuje jasnych wytycznych postępowania u pacjentów z POChP i cechami astmy pomimo braku jej rozpoznania. Potrzebne są wiec dane naukowe wskazujące optymalne strategie leczenia tej szczególnej grupy chorych.

Dwa randomizowane badania kliniczne ETHOS i KRONOS oceniały skuteczność i bezpieczeństwo wziewnej terapii trójskładnikowej budezonid/glikopironium/formoterol (BUD/GLY/FORM) u chorych na POChP w porównaniu do LAMA/LABA i wGKS/LABA. Badania obejmowały chorych na POChP z różnym stopniem obturacji (umiarkowana do bardzo ciężkiej), z wysokim nasileniem objawów (CAT ≥10) i różną historią zaostrzeń w zależności od badania. Co istotne, w kryteriach wyłączenia obu badań znajdowało się rozpoznanie astmy. W badaniach tych wykazano m. in. redukcję częstości umiarkowanych lub ciężkich zaostrzeń POChP*, poprawę funkcji płuc** i poprawę jakości życia*** [9-11].

Muro i wsp. przeprowadzili analizę post hoc badań ETHOS i KRONOS, w której skupiono uwagę na pacjentach z POChP bez rozpoznania astmy, ze współwystępującymi cechami astmy. W populacji ocenianej w analizie uwzględniono 412 chorych z umiarkowaną do bardzo ciężkiej POChP, u których stwierdzono fenotypowe cechy astmy, zdefiniowane jako dodatnia próba rozkurczowa (poprawa FEV₁ po podaniu salbutamolu ≥12% i ≥200 mL) oraz liczba eozynofilów we krwi obwodowej ≥300 kom./μl [12].

Stosowanie terapii BUD/GLY/FORM wiązało się ze znacząco wyższą poprawą funkcji płuc w porównaniu do obu terapii dwuskładnikowych. Zarówno w przypadku FEV₁ przed podaniem dawki leku i FEV₁ AUC_0-4 po podawaniu dawki, wykazano klinicznie istotne różnice w poprawie funkcji płuc w grupach BUD/GLY/FORM w porównaniu do LAMA/LABA (125 mL i 153 mL) i wGKS/LABA (118 mL i 146 mL) [12].

Średnia zmiana funkcji płuc w okresie 12-24 tygodni w porównaniu do punktu wyjściowego.

*Poranna FEV₁ przed podaniem dawki leku

**FEV₁ AUC_0-4 po podaniu dawki leku

Terapia BUD/GLY/FORM wiązała się z 72% zmniejszeniem częstości umiarkowanych lub ciężkich zaostrzeń względem LAMA/LABA (RR 0,28; 95% CI: 0,19–0,43) oraz z nieistotną redukcją o 31% względem wGKS/LABA (RR 0,69; 95% CI: 0,45–1,05)^†. Stosowanie BUD/GLY/FORM wiązało się również z klinicznie znaczącą poprawą jakości życia, wyrażoną przez wynik kwestionariuszu SQRQ niższy średnio o 5,18 (95% CI: -8,11 do -2,24), w porównaniu do LAMA/LABA i trendem w tym kierunku w porównaniu do wGKS/LABA^†† [12].

Wyniki tej analizy wpisują się w ewolucją wytycznych leczenia POChP, które przechodzą od postępowania reaktywnego do strategii proaktywnych – stawiając za cel nie tylko kontrolę objawów, ale także redukcję ryzyka zaostrzeń i ograniczanie progresji choroby, zwłaszcza w populacjach wysokiego ryzyka. Coraz częściej podkreśla się także rolę personalizacji leczenia POChP z uwzględnieniem specyficznych czynników ryzyka, fenotypów i chorób współwystępujących [2, 3,13-15].

U chorych na POChP z cechami astmy – szczególnie z wysokim poziomem eozynofilów i dodatnią próbą rozkurczową – trójskładnikowa terapia wziewna BUD/GLY/FORM wiąże się ze znaczącymi korzyściami w porównaniu z terapiami dwuskładnikowymi, przede wszystkim w kontekście poprawy funkcji płuc i redukcji ryzyka zaostrzeń POChP. Powyższe dane pokazują znaczenie personalizacji terapii POChP w praktyce klinicznej oraz mogą stanowić podstawę do wczesnej optymalizacji leczenia w tej grupie pacjentów.

_{*Badanie ETHOS: redukcja ryzyka umiarkowanych lub ciężkich zaostrzeń POChP dla BUD/GLY/FORM vs LABA/LAMA: RR 0,76 (95% CI 0,69-0,83; p < 0,001). Vs wGKS/LABA: RR 0,87 (95% CI 0,79-0,95; p = 0,003). Roczne wskaźniki umiarkowanych lub ciężkich zaostrzeń: 1,08 (n = 2137) dla BUD/GLY/FORM, 1,42 (n = 2120) dla LABA/LAMA i 1,24 (n = 2131) dla wGKS/LABA.}

_{Badanie KRONOS: redukcja ryzyka umiarkowanych lub ciężkich zaostrzeń POChP dla BUD/GLY/FORM vs LABA/LAMA: RR 0,48 (95% CI 0,37-0,64; p < 0,0001). Vs wGKS/LABA: RR 0,82 (95% CI 0,58-1,17; p = 0,2792). Roczny wskaźnik występowania umiarkowanych lub ciężkich zaostrzeń: 0,46 (n=639) dla BUD/GLY/FORM, 0,95 (n=625) dla LABA/LAMA i 0,56 (n=314) dla wGKS/LABA.}

_{**Badanie ETHOS: różnica poprawy porannej FEV1 (przed podaniem dawki leku) po 52 tygodniach. BUD/GLY/FORM vs LABA/LAMA: 55 mL (95% CI: 30-79 mL; p < 0,0001). Vs wGKS/LABA: 65 mL (95% CI: 40-89 mL; p < 0,0001).}

_{Badanie KRONOS: różnica poprawy porannej FEV1 (przed podaniem dawki leku) w ciągu 24 tygodni. BUD/GLY/FORM vs LABA/LAMA: 22 mL (95% CI 4-39; p = 0,0139). Vs wGKS/LABA: 74 mL (95% CI 52-95; p < 0,0001).}

_{***Badanie ETHOS. Różnica zmiany SGRQ po 52 tygodniach. BUD/GLY/FORM (N=1681) vs LABA/LAMA (N=1562): -1,88 (95% CI: -2,84 do -0,91); vs wGKS/LABA (N=1631): -1,47 (95% CI: -2,43 do -0,51). Średnia zmiana SGRQ dla BUD/GLY/FORM: -6,4 (±0,35). Klinicznie istotna poprawa w SGRQ jest zdefiniowana jako spadek o ≥4 punkty.}

_{†Redukcja częstości umiarkowanych lub ciężkich zaostrzeń POChP w okresie 24 tygodni dla BUD/GLY/FORM vs LAMA/LABA: RR 0,28 (95% CI: 0,19–0,43; p <0,0001) i vs wGKS/LABA: RR 0,69 (95% CI: 0,45–1,05; p = 0,0797).}

_{††Zmiana w kwestionariuszu SGRQ w okresie 24 tygodni dla BUD/GLY/FORM vs LAMA/LABA: -5,18 (95% CI: -8,11 do -2,24; p = 0,0006) i vs wGKS/LABA: -1,09 (95% CI: -4,08 do 1,91; p = 0,4764). Klinicznie istotna poprawa w SGRQ jest zdefiniowana jako spadek o ≥4 punkty.}

_{AUC0-4, pole powierzchni pod krzywą w czasie 0-4 h}

_{BUD, budezonid}

_{CAT, test oceny POChP}

_{CI, przedział ufności}

_{FEV1, natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa}

_{FORM, formoterol}

_{GLY, glikopironium}

_{LABA, długo działający β2-agonista}

_{LAMA, długo działający antagonista receptora muskarynowego}

_{POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc}

_{RR, współczynnik częstości}

_{SGRQ, kwestionariusz Szpitala Św. Jerzego}

_{wGKS, wziewny glikokortykosteroid}

1. _{GBD 2021 Forecasting Collaborators. Lancet. 2024;403(10440):2204-2256.1.}
2. _{Singh D i wsp. Adv Ther. 2024;41(6):2151-2167.}
3. _{GOLD. Global Strategy for the Diagnosis, Management, and Prevention of Chronic Obstructive Pulmonary Disease: 2025 Report. https://goldcopd.org/2025-gold-report/ (data dostępu 07.2025).}
4. _{Janson C i wsp. Eur Respir J. 2019;54(3):1900561.}
5. _{Singh D i wsp. Eur Respir J. 2014;44(6):1697-1700.}
6. _{Suzuki M i wsp. Am J Respir Crit Care Med. 2016;194(11):1358-1365.} 
7. _{Barrecheguren M i wsp. Respirology. 2020;25(8):836-849.}
8. _{Hardin M i wsp. Respir Res. 2011;12(1):127.}
9. _{Ferguson GT i wsp. Lancet Respir Med. 2018;6(10):747-758.}
10. _{Rabe KF i wsp. N Engl J Med. 2020;383:35-48.}
11. _{Aktualna Charakterystyka Produktu Leczniczego Trixeo Aerosphere.}
12. _{Muro S i wsp. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis. 2024;19:2729-2737.}
13. _{Corlateanu A i wsp. Pulmonology. 2020;26(2):95-100.} 
14. _{Hughes R i wsp. Respir Med. 2022;200:106921.}
15. _{Appleton LK i wsp. J Clin Med. 2024;13(21):6339}.